มารู้จัก "Lipoma" (เนื้องอกไขมัน) ก้อนนูน ๆ ใต้ผิวหนัง อันตรายหรือไม่?
มารู้จัก "Lipoma" (เนื้องอกไขมัน) ก้อนนูน ๆ ใต้ผิวหนัง อันตรายหรือไม่?
ข้อมูลโดย : ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์
---
Lipoma (ไลโปมา) คือ ก้อนเนื้องอกที่เกิดจากการสะสมตัวของ "เซลล์ไขมัน" ที่จับตัวกันเป็นก้อน โดยมีถุงหุ้ม (Capsule) บางๆ ล้อมรอบอยู่ ให้จินตนาการเหมือนกับไขมันที่หน้าท้องของเรานี่แหละครับ แต่แทนที่มันจะกระจายตัวเรียบๆ ไปกับผิวหนัง มันกลับมารวมตัวกันเป็นก้อนกลมๆ หรือรีๆ แทรกอยู่ระหว่างชั้นผิวหนังกับกล้ามเนื้อ
Lipoma เป็น "เนื้องอกธรรมดา (Benign Tumor)" ไม่ใช่มะเร็ง (Non-cancerous) และมีโอกาสน้อยมากๆ ที่จะกลายเป็นมะเร็งครับ ดังนั้น ถ้าหมอบอกว่าเป็น Lipoma สบายใจได้เปราะหนึ่งเลยครับ
สาเหตุ: ใครบ้างที่เสี่ยงจะมีก้อนนี้?
ทางการแพทย์เรายังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด 100% ว่าทำไมบางคนถึงเป็น แต่มีปัจจัยเสี่ยงที่พบบ่อยดังนี้ครับ:
1. กรรมพันธุ์ (Genetics):
เป็นปัจจัยหลักเลยครับ ถ้าคุณพ่อคุณแม่ หรือปู่ย่าตายาย มีก้อนไขมันตามตัว ลูกหลานก็มีโอกาสเป็นได้สูง และมักจะเป็นหลายก้อน (Multiple Lipomas)
2. อายุ (Age):
มักพบในคนวัยผู้ใหญ่ ช่วงอายุ 40-60 ปี (แต่เด็กๆ ก็เป็นได้นะครับ เพียงแต่พบน้อยกว่า)
อาการแบบไหน ที่สงสัยว่าเป็น "เนื้องอกไขมัน"
ลองสำรวจก้อนที่คุณเจอ ดูซิว่ามีลักษณะตรงกับ 4 ข้อนี้ไหมครับ:
1. ตำแหน่ง (Location):
มักอยู่ตื้นๆ ใต้ผิวหนัง พบบ่อยที่ คอ, ไหล่, หลัง, หน้าท้อง, แขน และต้นขา
2. ผิวสัมผัส (Texture):
คลำแล้วจะรู้สึก "นิ่มๆ หยุ่นๆ" เหมือนจับก้อนแป้งโดว์ หรือยางลบ ไม่แข็งโป๊กเหมือนหิน
3. เคลื่อนที่ได้ (Mobile):
เมื่อใช้นิ้วกดและดันเบาๆ ก้อนจะ "กลิ้งไปมาได้" เล็กน้อย ไม่ติดแน่นกับกล้ามเนื้อข้างล่าง (อันนี้เป็นลักษณะเด่นเลยครับ)
4. ไม่เจ็บ (Painless):
โดยทั่วไป Lipoma จะไม่ทำให้เจ็บครับ ยกเว้นว่าก้อนมันไปกดทับเส้นประสาทข้างเคียง หรือมีเส้นเลือดฝอยในก้อนเยอะ ก็อาจจะรู้สึกเจ็บหรือหน่วงๆ ได้บ้าง
หมอมีวิธีตรวจให้แน่ใจได้อย่างไร?
แม้การคลำจะบอกได้ค่อนข้างแม่นยำ แต่เพื่อให้มั่นใจ 100% และวางแผนรักษา หมอจะมีขั้นตอนการตรวจดังนี้ครับ:
1. การตรวจร่างกาย (Physical Exam):
หมอจะดูขนาด ความนิ่ม และการขยับของก้อน แพทย์ที่มีประสบการณ์แค่มองและคลำก็วินิจฉัยได้กว่า 90% แล้วครับ
2. อัลตราซาวด์ (Ultrasound):
กรณีที่ก้อนอยู่ลึก หรือคลำขอบเขตไม่ชัด การทำอัลตราซาวด์จะช่วยให้เห็นลักษณะของเนื้อเยื่อว่าเป็นไขมัน หรือเป็นถุงน้ำ (Cyst) ได้ชัดเจนมาก และไม่เจ็บตัวครับ
3. MRI (เอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า):
จะใช้ในปีกรณีที่ก้อนมีขนาดใหญ่มาก (ใหญ่กว่า 5-10 ซม.) หรืออยู่ลึกเข้าไปในชั้นกล้ามเนื้อ เพื่อดูว่าก้อนไปเบียดเส้นประสาทหรือเส้นเลือดสำคัญไหม และเพื่อแยกโรคออกจากเนื้องอกชนิดร้ายแรง
4. การเจาะชิ้นเนื้อ (Biopsy):
ทำน้อยมากครับ จะทำเฉพาะเมื่อหน้าตาของก้อนดูน่าสงสัย หรือดูไม่เหมือนไขมันปกติ เพื่อนำไปส่องกล้องจุลทรรศน์ยืนยันผล
จำเป็นต้องผ่าตัดออกไหม?
นี่คือคำถามสำคัญครับ คำตอบแบ่งเป็น 2 กรณี:
กรณีที่ 1: "ไม่ต้องทำอะไร" (Observation)
ถ้าก้อนมีขนาดเล็ก ไม่เจ็บ ไม่โตขึ้นเร็ว และอยู่ในตำแหน่งที่เสื้อผ้าปิดบังได้ ไม่กระทบความมั่นใจ หมอแนะนำให้ "สังเกตอาการ" ก็พอครับ ไม่จำเป็นต้องเจ็บตัวผ่าตัด เพราะมันไม่ใช่มะเร็ง
กรณีที่ 2: "ควรผ่าตัดออก" (Surgical Removal)
พิจารณาทำเมื่อ:
1. ก้อนโตเร็วผิดปกติ: จู่ๆ ก็ใหญ่ขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
2. เจ็บ: เริ่มมีอาการปวด รบกวนการใช้ชีวิต
3. ความสวยงาม: ก้อนปูดออกมาที่แขน หรือคอ ทำให้เสียความมั่นใจ ใส่เสื้อผ้าลำบาก
4. ตำแหน่งอันตราย: ก้อนไปกดทับเส้นประสาท ทำให้มีอาการชาหรืออ่อนแรง
5. ความกังวล: คนไข้ไม่สบายใจ อยากเอาออกให้จบปัญหา (อันนี้ก็เป็นเหตุผลที่ทำได้ครับ)
วิธีการรักษา: เอาออกอย่างไรให้ปลอดภัย
การผ่าตัดเอาออก (Excision)
เป็นวิธีมาตรฐานที่สุดครับ
• หมอจะฉีดยาชาเฉพาะที่ (เจ็บนิดเดียวตอนฉีดยา)
• กรีดเปิดผิวหนังขนาดเล็กตามแนวก้อน
• เลาะเอาก้อนไขมันออกมา "ทั้งถุงหุ้ม (Capsule)"
• เย็บปิดแผล
ข้อดี: โอกาสกลับมาเป็นซ้ำน้อยมาก เพราะเราเอาถุงที่หุ้มไขมันออกไปหมดแล้ว สามารถส่งชิ้นเนื้อไปตรวจยืนยันได้ด้วย
ข้อควรระวัง: เมื่อไหร่ที่ก้อนนั้น "ไม่ใช่" Lipoma
แม้ส่วนใหญ่จะเป็นก้อนเนื้อดี แต่เราต้องระวังโรคที่คล้ายกันแต่ร้ายแรงกว่า คือ "Liposarcoma" (มะเร็งเนื้อเยื่อไขมัน) ซึ่งพบน้อยมากๆ ครับ
สัญญาณอันตรายที่ต้องรีบมาหาหมอทันที:
• ก้อนแข็ง (Hard): คลำแล้วแข็งเหมือนหิน
• ยึดติดแน่น (Fixed): ก้อนไม่ขยับ กลิ้งไม่ได้
• โตเร็วมาก (Rapid growth): ใหญ่ขึ้นผิดหูผิดตาในไม่กี่เดือน
• ขนาดใหญ่ (Large): ก้อนใหญ่กว่า 5-10 เซนติเมตร
• ปวด (Pain): มีอาการปวดรุนแรง
---
บทความนี้เป็นบทความทางการแพทย์ทั่วไป หากต้องการข้อมูลเพิ่มเติมแนะนำให้เข้าพบการวินิจฉัยจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ หรือเข้ารับการวินิจฉัยที่ ศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ หรือ 
โทร. 053-936900 ถึง 1 
หรือติดต่อทาง Line @Sriphat
โทร. 053-936900 ถึง 1 หรือติดต่อทาง Line @Sriphat---
References
1. Charifa A, Azmat CE, Badri T. Lipoma Pathology. [Updated 2023 Dec 5]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482343/
2. Johnson CN, Ha AS, Chen E, Davidson D. Lipomatous Soft-tissue Tumors. J Am Acad Orthop Surg. 2018;26(22):779-788.
3. Aust MC, Spies M, Kall S, et al. Lipomas: dysmorphology and conservative management. Handchir Mikrochir Plast Chir. 2007;39(6):395-401.
4. Nix GA. Lipomas: clinical and radiologic features. Am Fam Physician. 2002;66(7):1208-1212.
5. Murphey MD, Carroll JF, Flemming DJ, Pope TL, Gannon FH, Kransdorf MJ. From the archives of the AFIP: benign musculoskeletal lipomatous lesions. Radiographics. 2004;24(5):1433-1466.
---
Comments
Post a Comment